आजको तिथि र पञ्चाङ्ग

तिथि भनेको चान्द्र दिन हो: चन्द्रमाले सूर्यभन्दा १२° अगाडि पुग्न लाग्ने समय। एक चान्द्र महिनामा ३० तिथि हुन्छन् — शुक्ल पक्षमा १५ (पूर्णिमामा टुंगिने) र कृष्ण पक्षमा १५ (औंसीमा टुंगिने)। तिथि सौर दिनभन्दा छोटो वा लामो हुन सक्छ, त्यसैले पात्रोमा सूर्योदयको तिथि लेखिन्छ।

राहुकाल भनेको सूर्योदयदेखि सूर्यास्तसम्मको दिनको आठौँ भाग हो, जसमा परम्परागत रूपमा नयाँ काम थालिँदैन। कुन भाग हुन्छ भन्ने बारमा भर पर्छ — आइतबार अन्तिम, सोमबार दोस्रो — त्यसैले यसको समय ऋतुअनुसार बदलिन्छ।

सूर्य र चन्द्रमाको स्थिति (मीउसका खगोलीय सूत्र) बाट, नक्षत्र र राशिका लागि लाहिरी अयनांशसहित, काठमाडौंको सूर्योदयमा। यो २०८३ का आधिकारिक चाडपर्वका तिथिसँग मेल खान्छ। चाडपर्वका दिन भने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले तोक्छ, जसका नियम फरक हुन सक्छन्।